Krótka charakterystyka historii tłumaczeń Biblii na język polski, do początku XX wieku.


Tzw. Psałterz Kingi, używany przez 2 i pół wieku w różnych odpisach i odmianach, jeden z nich (Psałterz floriański) napisany w języku łacińskim, polskim i niemieckim, znaleziony w 1827 roku w austriackim opactwie Sankt Florian, koło Linzu. Wydanie drukowane ukazało się w 1834 roku, pod nazwą Psałterza Królowej Małgorzaty. Istnieje teoria, że powstał w Kłodzku w 1399 w klasztorze kanoników regularnych. 197 kart tegoż psałterza znajduje się w Muzeum Narodowym, oraz inna jego kopia (Psałterz puławski) znajdował się w Puławach, w tzw. Domu Gotyckim - przebudowie dawnego pawilonu parkowego, wydany z rękopisu należącego do książąt Czartoryskich) z drugiej połowy XV w. był wydawany do XVI wieku, znany głównie z przedruku Jana Działyńskiego. Liczy sobie 312 bogato ilustrowanych kart. Obecnie przechowywany w Muzeum Czartoryskich w Krakowie.

czas sporządzenia: 1280 r., języki źródłowe: ?

Cytaty w "Kazaniach świętokrzyskich" i "Kazaniach gnieźnieńskich".

czas sporządzenia: XIV-XV w., języki źródłowe: ?

Biblia królowej Zofii zwana "szaroszpatacką", sporządzona na życzenie czwartej żony Władysława Jagiełły, księżniczki holszańskiej. Tłumaczenia dokonał z łacińskiej Wulgaty i druków staroczeskich królewski kapelan Jędrzej z Jaszowic. Pisana gotykiem w dwóch kolumnach po 35 linijek. Zawierała pierwotnie 470 kart, zachowało się 185 - pierwszy tom. Karty drugiego tomu znaleziono we Wrocławiu, Królewcu, a także w Saros Patak na Węgrzech.

czas sporządzenia: 1453-1455., języki źródłowe: łacina

Przekład odkryty przez Brückner'a, wydany w 1556 roku jako Nowy Testament Szarffenbergera w Krakowie

czas sporządzenia: XV w., języki źródłowe: ?

Cytaty w tzw. Modlitwach Wacława - psałterzu prawdopodobnie będącego inną redakcją psałterza puławskiego.

czas sporządzenia: 1480 r., języki źródłowe: ?

Początek Ewangelii wg Jana, wydany przez Hallera w Krakowie

czas sporządzenia: 1514 r., języki źródłowe: ?

Psałterz Krakowski

czas sporządzenia: 1532 r., języki źródłowe: ?

Psałterz w przekładzie Walentego Wróbla

czas sporządzenia: 1539 r., języki źródłowe: ?

Psałterz w przekładzie Mikołaja Reja

czas sporządzenia: 1545 r., języki źródłowe: ?

W kwietniu 1551 roku wydano Ewangelie wg Mateusza z ogromnym komentarzem w przekładzie Stanisława Murzynowskiego, luteranina, pierwszy polski przekład wydany drukiem. W październiku wydano czterech ewangelistów, zaś w 1552 roku ten sam wydawca, Seklucyan, wydał Dzieje Apostolskie i Listy, zaś w 1553 wydał w Królewcu cały Nowy Testament Murzynowskiego.

czas sporządzenia: 1551 r., języki źródłowe: łacina i ?

Nowy Testament w przekładzie Marcina Bielskiego, katolika, wznawiany jeszcze w 1564, 1566, 1568.

czas sporządzenia: 1556 r., języki źródłowe: łacina i ?

Wierszowany psałterz w przekładzie Jakuba Lubelczyka wydrukowany w drukarni Macieja Wirzbięty.

czas sporządzenia: 1558 r., języki źródłowe: i ?

Pierwszy drukowany polskojęzyczny przekład całej Biblii, dokonany przez Jana Nicza, księdza katolickiego ze Lwowa, wykładowcę Uniwersytetu Jagiellońskiego, z Wulgaty, znany jako Biblia Leopolity. Przekładu Nicz dokonał na zlecenie Marka i jego syna Stanisława Szarffenbergów. Przekład dedykowano Zygmuntowi II Augustowi. Gigantyczną księgę zaopatrzono w 284 drzeworyty obrazujące różne sceny biblijne.

czas sporządzenia: 1561 r., języki źródłowe: łacina

Cała Biblia w przekładzie zespołowym wielu polskich oraz jednego francuskiego kalwina, znana jako Biblia Brzeska, lub Pińczowska, czasami zwana radziwiłłowską. Wznawiana w częściach i całości w latach 1564, 1580, 1585, 1593.

czas sporządzenia: 1563 r., języki źródłowe: hebrajski, greka, łacina, francuski

Cała Biblia w przekładzie Szymona Budnego, arianina, pastora z Łoska (pow. oszmiański, woj. wileńskie), wydana nakładem M. Kawieczyńskiego drukarza w Nieświeżu, stąd też czasami zwana Biblią nieświeską. Tym pierwszym wydaniem był Nowy Testament i apokryfy Starego Testamentu. Drugie wydanie (nieświesko-zasławskie) ukazało się w 1572 a kolejne w 1574.

czas sporządzenia: 1570 r., języki źródłowe: hebrajski, greka, łacina, niemiecki

Nowy Testament wydany w Rakowie, w przekładzie Marcina Czechowica, arianina, urodzonego w 1532 roku w Zbąszynie "ministra zboru małego Chrystusowego w Lublinie". Zmarł w 1613.

czas sporządzenia: 1577 r., języki źródłowe: łacina i ?

Psałterz w przekładzie Jana Kochanowskiego, do 1642 ponad 20 wydań.

czas sporządzenia: 1579 r., języki źródłowe: ?

Najpierw (1594) Nowy Testament oraz Psałterz, następnie Stary Testament (1596) w przekładzie księdza katolickiego, jezuity Jakuba Wujka. Całą Biblię wydano dopiero 27 lipca 1597, po zrewidowaniu przekładu przez komisję jezuicką pod przewodnictwem księdza Grodzickiego.

czas sporządzenia: 1594 r., języki źródłowe: łacina, greka

Psałterz w przekładzie Macieja Rybińskiego, luteranina, który pełnił obowiązki ministra zboru w Wieruszowie.

czas sporządzenia: 1605 r., języki źródłowe: łacina, greka

Cała Biblia, jako wynik rewizji Biblii Brzeskiej, czeskiej (1579-1593), francuskiej, łacińskiej Pagninusa i Wulgaty, dokonany przez Daniela Mikołajewskiego, seniora zborów kujawskich, oraz Jana Turnowskiego seniora jednoty braci czeskich w Wielkopolsce, znana jako Biblia Gdańska. Wydana także później w 1660 w Amsterdamie i jeszcze wielokrotnie w XVIII, XIX i XX wieku.

czas sporządzenia: 1632 r., języki źródłowe: polski, czeski, francuski, łacina, greka, aramejski, niemiecki

Psałterz w przekładzie Wojciecha Tylkowskiego

czas sporządzenia: 1688 r., języki źródłowe: ?

Psałterz w przekładzie Franciszka Karpińskiego

czas sporządzenia: 1786 r., języki źródłowe: ?

Psałterz w przekładzie Kazimierza Bujnickiego, wydany pośmiertnie.

czas sporządzenia: 1878 r., języki źródłowe: ?

Psałterz w przekładzie Izaaka Cylkowa

czas sporządzenia: 1883 r., języki źródłowe: hebrajski

Cały Stary Testament w przekładzie Izaaka Cylkowa

czas sporządzenia: 1914 r., języki źródłowe: hebrajski